أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

355

قانون ( فارسى )

مىكند و كمك اسهال است و بول و حيض را ريزش دهد و درد گرده را مسكن است و از خفگى زهدان نافع است . تبها : در علاج تب‌لرزه و تبهاى كهنه مفيد است . يك مثقال از آن را با شرابى بخورند كرم را از بين مىبرد و تب‌لرزه را منتفى مىكند . زهرها : بر جاى نيش حشرات گذارند مفيد است . اما اگر تا دو درخمى از آن با شرابى بخورند در اين زمينه پادزهرى بسيار سودمند است . بر جاى نيش حشرات سامه‌اى كه سم سرد دارند بگذارند سود بينند . غار : ثمر غار به شكل فندق كوچك است . پوستى سياه و نازك دارد كه با فشار انگشت دونيمه مىشود و دانهء سياه در آن است كه به رنگ زرد مىزند و خوشمزه و خوش‌بو است . برگ غار شبيه برگ آس و از آن بزرگتر است . و ثمرش سرخرنگ است و در كوهساران و بلنديها رويد و قوت داروئيش در ثمر و برگ او است . مزاج : دانه‌اش گرم و پوست ثمرش كمتر گرم است و عموما در دوم گرم و خشك است . خاصيت : در همه اجزايش گرمى هست . برگ از دانه گرمتر و گرمىزاتر و خشكاننده‌تر است . دانه‌اش سستىآور است . در گرمى و خشكى اليافش از هر جزيى ناتوان‌تر است . روغن غار از روغن گردو گرمتر است . آرايش : با شرابى بر بهك مالند مفيد است . ورم و جوش : با نان و قاوت بخيسانند و بر ورم گرم نهند سودمند است . مفاصل : همه اجزايش در علاج درد عصب مفيد است . روغنش خستگى را در مىكند . سر : غار و روغن غار علاج سردرد است . روغن غار درد سرد گوش را دوا كند ، شنوايى را بازگرداند . صداهاى گوش را مىخواباند ، نزله‌ها را قطع كند . سينه : با شراب سياه يا با عسل بخورند علاج تنگ‌نفسى و بلندنفسى ( نفس الانتصاب ) است و شش را از زائده‌هاى رطوبى حفظ مىنمايد . غار و بويژه دانه‌اش را با عسل بليسند در علاج زخم شش و بلندنفسى مفيد آيد . اندامان غذا : روغن غار با شراب ريحانى تناول شود ، يا پوست آن با شراب ريحانى باشد درد كبد را دوا كند . اما روغن و دانهء غار معده را سستى دهند و سبب استفراغ مىشوند . اندامان راننده : روغن غار دل بهم آرد و قىانگيز است ، بول و حيض را ريزش دهد . آب‌پز برگ غار را بخورند يا در آن نشينند در علاج درد آبدان و زهدان مفيد است . دو درهم از آن را با عسلاب يا اسكنجبين بخورند داروى اسهال است . خوردن يك درخمى از پوست غار سنگ را خرد مىكند . خوردن نه قيراط كه تلخى بسيار دارد و از تلخيهاى ديگر تلخ‌تر است بچه را در زهدان مىميراند . دانهء غار هم در خرد كردن سنگ مؤثر است . تبها : روغنش را بر تن مالند از لرزه جلوگير است . زهرها : با شراب خورند پادزهر نيش كژدم است . سبزش را بر جاى نيش هر زنبورى نهند مفيد است . غار عموما براى هر حالتى از حالات مسموم شدن خوب است . جانشين : بدلش برگ سوسنبر است . غافت ( مشكانيه ) : از گياهان خاردار و برگش به برگ شاهدانه يا برگ ( قنطافلون ) شبيه است و گلش چون گل نيلوفر است و گل و افشرهء گلش ارزش دارويى دارد . مزاج : در اول گرم و در دوم خشك است . خاصيت : لطيف ، تكه‌كننده ، زداينده است . كمى گيرندگى و گسى دارد و بسيار تلخ است و در تلخ‌مزگى با الوا برابر است . جذب‌كننده نيست و گرمى آشكار در آن پيدا نيست . آرايش : در نخستين